Bé bị trớ sữa, nguyên nhân và cách khắc phục

TRỚ SỮA VÀ TRÀO NGƯỢC THỰC QUẢN

bé bị trớ

Các mẹ vẫn hay lo lắng vì sao con hay trớ sữa? Trớ sữa thường xuyên có hại cho con thế nào? Và làm thế nào để khắc phục hoặc hạn chế hiện tượng này?

tâm vị trẻ sơ sinh

Hình minh họa: Cấu tạo dạ dày trẻ sơ sinh và cách chăm sóc đúng để tránh trơ sữa/ trào ngược.

 

Cơ sở khoa học tại sao bé bị trào ngược dà dày, bé uống sữa bị trớ:

Trớ sữa (Reflux / Gastro-oesophageal reflux) xảy ra khi sữa đã được nuốt xuống dạ dày chảy ngược lên thực quản, và trào lên họng của bé, do môn vị còn yếu. Bé bú mẹ cũng như bú sữa công thức có thể bị trớ/ trào ngược sinh lý hoặc bệnh lý, ví dụ nuốt không khí vào bụng cùng với sữa mà không được ợ hơi, bú cữ quá no, vận động đùa giởn nhiều ngay sau khi ăn, thực ăn không phù hợp gây dị ứng…

1. Lượng sữa bé uống 1 ngày, 2 ngày, ngày 10, 1 tháng đến 6 tháng. Dung tích dạ dày trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ:

  • Ngày 1: 5ml – 7ml, có nghĩa 1 cữ bú tương đương 1 – 1.5 muỗng cafe (thìa nhỏ)
  • Ngày 3: 25ml, tương đương 5 thìa nhỏ cho mỗi cữ bú
  • Ngày 7: 50ml
  • Ngày 10: 75ml
  • Từ 1 – 6 tháng: 100ml (dung tích dạ dày bé hầu như không thay đổi từ 1 – 6 tháng)

Bố mẹ cho con bú nhiều hơn dung lượng này, ví dụ 30ml/cữ thay vì 5ml/ cữ cho trẻ sơ sinh, hoặc 150ml thay vì 100ml cho trẻ 1 tháng, gây hiện tượng trớ sữa.

dạ dày của bé

2- Độ chắc của tâm vị của trẻ:

Hệ tiêu hoá của trẻ sơ sinh chưa được sử dụng trong thai kỳ nên chưa hoàn chỉnh. Khác biệt chủ yếu giữa dạ dày trẻ sơ sinh và người lớn là độ chắc của TÂM VỊ (cơ vòng giữa dạ dày và thực quản), là van 1 chiều cho phép thức ăn đi vào 1 chiều từ thực quản và dạ dày và chống trào ngược lai. Khi bé được sinh ra, cơ vòng này còn yếu, nên khi bị kích thích (đầy hơi, khó tiêu, quá no) trẻ rất dễ bị trớ/ trào ngược.

Một số bé không biết cảm giác đói no, vừa bú xong lại có biểu hiện chưa no, do biểu hiện của “phản xạ bú mút và phản xạ tìm vú” (sucking reflex and rooting reflex) cho đến khi căng cứng bụng hoặc nôn trớ và dẫn đến tình trạng trào ngược thực quản khá phổ biến.

3- Vị trí của tâm vị và thực quản:

Như hình minh họa cổ dạ dày và và thực quản thẳng hàng, chứ không có góc gập ở tâm vị như ở dạ dày trưởng thành, nên cũng dễ gây trớ sữa.

4- Thời gian tiêu hoá:

Hệ tiêu hoá sơ sinh chưa hoàn chỉnh nên việc tiêu hoá sữa công thức, ngoài sữa mẹ diễn ra khá chậm. Sữa mẹ trong 45′ tiêu 1/2 xuống ruột non (gastric half-life) vì các thành phần chất chính rất dễ hấp thụ. Trong khi đó, sữa công thức cần 80′ để có thể tiêu 1/2 xuống ruột non, với lượng chất thải (không tiêu thụ được) cao hơn do độ kết tủa nhiều và dai khó tiêu của casein protein, thành phần protein chính trong sữa công thức.

5- Dị ứng:

Một số bé có thể dị ứng, trong một thời gian nhất định, một số protein động vật trong sữa công thức, hoặc không hợp với một số chất trong khẩu phần của mẹ (ví dụ mẹ ăn bắp cải sữa có thể có gây đầy hơi)

Trớ sữa càng sớm càng thường xuyên, thì tâm vị càng dễ bị kích thích, dẫn đến tình trạng nặng hơn, từ trớ sữa sinh lý sang trào ngược thực quản bệnh lý. Nên các mẹ cần có cách khắc phục càng sớm càng tốt để tránh trớ sữa chuyển thành bệnh lý.

Phân biệt trớ sữa (sinh lý) và trào ngược thực quản (bệnh lý)

bé bú mẹ bé không bị trớ

Trớ sữa thông thường:

Trẻ sơ sinh có thể thỉnh thoảng trớ 1 ít sữa sau khi bú, có thể nấc cục, ho nhẹ. Hiện tượng này là bình thường, 50% trẻ có hiện tượng này vài lần 1 ngày trong 3 tháng đầu, và 5% bị đến 12 tháng tuổi. Bé phát triển mạnh khoẻ bình thường và không có gì phải lo lắng.

Trớ sữa nặng/ trào ngược:

Ói nhiều phun thành vòi, ói sau khi bú >1 giờ, bị ói thường xuyên, bé cáu gắt, khóc nhiều, khó ngủ, bỏ bú, tăng cân chậm… Trường hợp này, bé cần được đi khám bác sĩ, uống thuốc và chăm sóc nhẹ nhàng và chu đáo hơn.

Hiện tượng phun sữa ngược ra thành vòi thường xuyên khiến bé bị mất nước (tương tự như tiêu chảy), mất dịch dạ dày và các loại men tiêu hoá… Dịch ói có thể bị trào vào phế quản, phổi, tai gây viêm nhiễm ở các bộ phận này.

Đáng chú ý là không phải bé hay trào ngược nào cũng tăng trưởng chậm, mà ngược lại một số bé ăn ói liên tục, nhưng vẫn dư cân, béo phì, do lượng bú mỗi cữ lớn hơn rất nhiều dung tích dạ dày khiến bé bị giãn dạ dày từ sơ sinh. Tuy nhiên việc tăng cân như thế, không có nghĩa là bé vẫn phát triển tốt, mà thực chất là hệ tiêu hoá và hệ bài tiết non nớt của bé đang phải làm việc quá sức, ảnh hưởng đến chức năng của các hệ này về lâu dài khi bé trưởng thành.

Chăm sóc bé đúng cách để bé không bị trớ sữa, bị ọc sữa sau khi uống:

ợ hơi cho bé

1- Hiểu biết về dung tích dạ dày của trẻ theo ngày tuổi tháng tuổi, đảm bảo bé bú đúng bằng dung tích dạ dày ngay từ khi sinh ra. Bé bú mỗi cữ vừa đủ và để đảm bảo đủ dinh dưỡng trong ngày các mẹ cho bé bú nhiều cữ hơn. Số cữ bú có thể theo nhu cầu của bé, khoảng 14 cữ trong ngày đầu đến 10 cữ sau tuần đầu và 8 cữ sau tháng đầu.

2- Khuyến khích bú ti mẹ trực tiếp: Trẻ bú mẹ ngay từ sơ sinh, giảm nhiều nguy cơ trào ngược này, do (1) lượng sữa non của mẹ đúng bằng dung tích con, (2) sữa mẹ xuống từng đợt và có độ béo tăng dần trong cữ bú giúp bé nhận biết cảm và tự động dừng bú khi đầy dạ dày (3) sữa mẹ không kích thích gây dị ứng (4) bú mẹ đúng cách bé không bị nuốt không khí cùng với sữa (5) sữa mẹ nhẹ bụng, dễ tiêu.

3- Tư thế bú ti mẹ trực tiếp: Nếu bé bú 2 bên 1 cữ, nên cho bú bầu vú bên trái trước (bé mới bú nên lượng sữa trong dạ dày còn ít, có thể nằm nghiêng phải). Sau đó, chuyển bé sang bú bầu bên phải (lúc này dạ dày bé đã nhiều sữa, cần nằm nghiêng trái). Như vậy, sữa sẽ dễ dàng xuống dạ dày mà không gây trào ngược.

4- Sau khi bé bú xong, nên cho bé ợ hơi và bế bé thẳng đứng thêm 15′ – 30′ trước khi cho bé nằm.

5- Tránh kích động đùa giỡn các trò chơi hoạt động chân tay, các trò chơi gây cười nhiều với bé sau cữ bú.

6- Đặt bé nằm ngủ trên nệm có độ dốc, đầu cao hơn dạ dày. Và có thể kê gối lưng để bé nằm nghiên trái, bé sẽ cảm giác dạ dày êm hơn, và dễ ngủ hơn.

bé bú mẹ
bé bú mẹ

Chúc các mẹ nuôi con sữa mẹ thành công!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *